Để đầu tư thành công trên thị trường chứng khoán

http://www.daihochcm.edu.vn/chung-khoan.aspx

Việc chọn mua một loại cổ phiếu nào đó là cả một quá trình rất phức tạp và mỗi nhà đầu tư đều có những cách tiếp cận khác nhau. Tuy nhiên, sẽ là khôn ngoan hơn nếu làm theo những quy luật chung trên thị trường để có thể tối thiểu hóa rủi ro trong việc đầu tư của mình. Bài viết này sẽ chỉ ra cho các bạn biết ba bước để có thể chọn được một cổ phiếu chất lượng tốt.

Bước 1: Bạn là một nhà đầu tư lâu dài hay ngắn hạn?

Hãy quyết định khung thời gian và một chiến lược chung của cả thị trường chứng khoán nơi bạn định đầu tư vào đó. Bước này rất quan trọng bởi vì nó sẽ đưa ra những gì cận cảnh nhất về loại cổ phiếu bạn định mua.

Giả sử bạn quyết định sẽ trở thành một nhà đầu tư lâu dài, và bạn muốn tìm những cổ phiếu mà có lợi thế cạnh tranh trên thị trường và có tốc độ tăng trưởng ổn định. Chìa khóa để có thể tìm ra những cổ phiếu như thế đó là bạn hãy nhìn vào lịch sử hoạt động của mỗi loại cổ phiếu đó trong những năm qua và làm một bản phân tích doanh nghiệp về công ty đó với những tiêu chí là: điểm mạnh – điểm yếu – cơ hội – thách thức.

Mặt khác, nếu bạn quyết định chỉ là một nhà đầu tư ngắn hạn thôi, thì bạn hãy trung thành với một trong những chiến lược dưới đây:

1. Chiến lược chạy theo giao dịch trên thị trường

Chiến lược này tìm đến những cổ phiếu mà có sự tăng trưởng cả về giá cả và khối lượng giao dịch trong thời gian vừa qua. Các bản phân tích mang tính kĩ thuật sẽ có thể giúp ích rất nhiều cho chiến lược này. Lời khuyên cho chiến lược này đó là tìm kiếm những cổ phiếu có sự tăng trưởng ổn định về giá cả. Ý kiến này có nghĩa là khi cổ phiếu đó không bị tổn hại gì thì bạn chỉ cần đi theo xu hướng lên giá của nó cho đến khi xu hướng đó sụp đổ.

2. Chiến lược đối lập

Chiến lược này tìm đến những phản ứng thái quá từ thị trường chứng khoán. Các nghiên cứu cho rằng thị trường chứng khoán không phải lúc nào cũng hiệu quả, điều này có nghĩa là giá cả không phải luôn luôn phản ánh đúng giá trị của các cổ phiếu. Khi một công ty thông báo những tin xấu, mọi người đều hoảng sợ và giá cả thường giảm xuống dưới cả giá trị thực của cổ phiếu đó ở mức rẻ. Như vậy để quyết định xem một cổ phiếu phản ứng lại như nào với các tin tức thì bạn nên nhìn vào khả năng phục hồi của nó từ ảnh hưởng của tin tức xấu đó. Ví dụ, nếu một cổ phiếu giảm 20% sau khi công ty đó thua một vụ kiện mà không gây ảnh hưởng lâu dài gì đến thương hiệu và sản phẩm của công ty thì bạn hoàn toàn có thể tin rằng thị trường đang phản ứng thái quá đó thôi. Lời khuyên dành cho chiến lược này đó là hãy tìm một danh sách các cổ phiếu mà gần đây mới giảm giá, rồi phân tích tiềm năng có thể lội ngược dòng của các cổ phiếu đó.

Nếu các cổ phiếu đó cho thấy khả năng có thể phục hồi thì hãy xem xét những thông tin trước đó và phân tích nguyên nhân tại sao lại có sự giảm giá đó để có thể quyết định xem có thực sự tồn tại cơ hội cho cổ phiếu này không. (Hầu hết mọi người đều phạm phải một sai lầm đó là mua cổ phiếu vào khi giá cao và bán ra khi giá thấp nhưng với chiến lược đầu tư thứ hai này bạn lại có thể đầu tư vào thị trường chứng khoán mà ở đó bạn có thể mua vào với giá thấp và bán ra khi giá lên cao.

Bước 2: Nghiên cứu các sự lựa chọn thị trường chứng khoán riêng lẻ

Hãy tiến hành một nghiên cứu thị trường mà có thể cung cấp cho bạn một sự chọn lựa các loại cổ phiếu thích hợp với khung thời gian và chiến lược đầu tư của bạn. Có vô số các thông tin về chứng khoán trên mạng Internet có thể giúp bạn tìm đúng thị trường phù hợp với bạn.

Bước 3: Đa dạng hóa danh mục đầu tư của bạn

Một khi bạn đã có trong tay một danh sách các mã cổ phiếu nên mua, thì bạn cũng cần phải làm cho chúng đa dạng để có thể cho bạn tỉ lệ thắng/thua tốt nhất. Có một cách tiến hành nghiên cứu dành cho danh mục đầu tư của bạn đó là đưa ra một tỉ lệ tiền nhất định mà bạn nên phân bố vào mỗi loại cổ phiếu. Bước này vô vùng cần thiết bởi vì việc đa dạng hóa danh mục đầu tư là một trong những “bữa trưa miễn phí” trong thế giới đầu tư.

Ba bước trên đây có thể giúp bạn bắt đầu kiếm tiền trên thị trường chứng khoán. Những bước này cũng giúp cho bạn có thêm những hiểu biết về thị trường tài chính, và có thể cung cấp cho bạn chút tự tin giúp bạn đưa ra những quyết định giao dịch đúng đắn hơn đối với danh mục đầu tư chứng khoán của mình. 

Khóa học chứng khoán tại Trường Kinh tế - Tài chính IEFA -- www.daihochcm.edu.vn

Khoa hoc chung khoan tai Truong Kinh te - Tai chinh IEFA

Kiểm soát cảm xúc trong đầu tư chứng khoán

www.daihochcm.edu.vn

Trong khi có rất nhiều sách, bài viết nói về cách giao dịch, phương pháp giao dịch thì có rất ít các bài viết nói về tâm lý giao dịch. Điều này có thể là do hầu hết các nhà đầu tư áp dụng các phương pháp phân tích cơ bản hoặc phân tích kỹ thuật có xu hướng dùng các công thức và mô hình toán học nhiều hơn nên xem nhẹ yếu tố tâm lý trong đầu tư. Tuy nhiên thực tế, yếu tố tâm lý tác động rất lớn đến kết quả đầu tư của bạn, vì thế nếu bạn muốn thành công trên chứng khoán xin đừng bỏ qua các bài học về yếu tố này.

Trong bài viết bốn cảm xúc nguy hiểm khi đầu tư chứng khoán , tôi sẽ giúp các bạn cải thiện khả năng đầu tư của bạn bằng cách cải giúp bạn nhận ra các yếu tố tâm lý cơ bản của nhà đầu tư và cách tránh những cảm bẫy tâm lý cơ bản nhất.

Nhiều người khuyên các nhà đầu tư mới là nên giao dịch chứng khoán ảo để rút kinh nghiệm. Tuy việc này chỉ giúp bạn học được những mô hình kỹ thuật và các điểm nóng nhưng nó không thể giúp bạn có được những bài học về tâm lý đầu tư – điểm tác động lớn nhất đến kết quả đầu tư thực tế của bạn – vì khi bạn đầu tư ảo, tiền đó không phải là của bạn, và những yếu tố tâm lý chưa tác động đến bạn.

Là một nhà đầu tư cá nhân thì bạn đang ở trong một cuộc chiến – cuộc chiến giữa bạn với chính tâm lý của bạn – bạn phải suy nghĩ tách biệt khỏi số đông và những yếu tố tâm lý cơ bản nhất của chính mình.

Cho dù bạn đầu tư ở bất cứ thị trường nào, xu hướng kỹ thuật luôn là người bạn đồng hành với bạn. Chống lại xu hướng luôn làm bạn phải thua lỗ trong dài hạn.

BỐN CẢM XÚC NGUY HIỂM KHI ĐẦU TƯ CHỨNG KHOÁN:

THAM LAM,

SỢ HÃI,

HY VỌNG

VÀ HỐI TIẾC

Bốn trạng thái này ảnh hưởng tới quyết định của các nhà đầu tư ở bất kỳ thị trường nào. Thị trường chứng khoán được tạo nên từ những con người cá nhân nhưng có xu hướng hành động theo đám đông.

Nếu nhà đầu tư nhận thực và có sự hiểu biết sâu sắc về bốn trạng thái tâm lý này thì sẽ nhận diện được điểm yếu của mình và khắc phục . Bây giờ chúng ta sẽ cùng xem xét từng yếu tố tâm lý riêng biệt.

THAM LAM LÀ GÌ ?

Tham lam được định nghĩa là sự ham muốn có nhiều tiền và sự giàu có.

Trong thuật ngữ giao dịch, tham lam được định nghĩa là sự ham muốn giao dịch để có được một mức lợi nhuận không tưởng ngay lập tức. Khi bị lòng tham lấn áp, tất cả những điều mà nhà đầu tư nghĩ sẽ là họ đã kiếm được bao nhiêu tiền và họ sẽ kiếm thêm được bao nhiêu tiên nữa bằng việc tiếp tục đầu tư. Đây là một lối suy nghĩ sai lầm. Lợi nhuận thực tế sẽ chưa có được nếu như bạn vẫn còn đang đầu tư. Cho đến lúc này, các nhà đầu tư chỉ có cái gọi là lợi nhuận tiềm năng ( lợi nhuận trên giấy tờ ). Tham lam thường làm bạn bỏ qua các dấu hiệu của rủi ro.

SỢ HÃI LÀ GÌ ?

“Sợ hãi” là cảm xúc mà nhà đầu tư nếm trải nhiều nhất và ảnh hưởng nhiều nhất trong bốn trạng thái tâm lý cơ bản.

Sợ hãi được định nghĩa là một cảm xúc đau buồn được gây ra bởi một cảm giác nguy hiểm sắp xảy ra – là kết quả của phản ứng sinh tồn. Điều này đúng với bất kỳ mối đe doạ nào – dù là có thật hay tưởng tượng.

Sợ hãi ảnh hưởng mạnh nhất trong bốn cảm xúc nguy hiểm khi đầu tư chứng khoán. Khi nhà đầu tư trở nên sợ hãi, họ sẽ bán cổ phiếu với bất cứ giá nào. Sợ hãi dẫn đến hoảng sợ, hoảng loạn và dẫn đến việc ra quyết định kém. Người ta có thể nhảy ra khỏi toà nhà khi thị trường sợ hãi nhưng không ai có thể nhảy ra khỏi toà nhà khi thị trường tham lam. DJ đã mất 24 năm ( 1983-2007 ) để tăng từ 1000 lên 14.200 nhưng chỉ cần mất 2 năm ( 2007-2009 ) để mất đi phân nữa điểm số. Đây là một ví dụ ấn tượng về sức ảnh hưởng của sự sợ hãi.

Sợ hãi là một cảm xúc tốt nếu nó giúp bạn thoát khỏi những giao dịch xấu. Ngược lại, nó sẽ là xấu nếu bạn ứng xử không hợp lí trong các trường hợp nhất định, ví dụ như bạn thua lỗ lần đầu từ này và lần sau bạn vẫn duy trì sự sợ hãi đó. Điều này rất có hại cho nên người ta thường đưa ra những phương pháp giao dịch giúp các nhà đầu tư loại bỏ các cảm xúc ra khỏi quyết định đầu tư.

Khi thị trường đang sợ hãi và hoảng loạn, nhà đầu tư không nên hợp lí hoá hay đưa ra lí do để mình không thoát khỏi thị trường. Trong thời gian hoảng loạn, tốt nhất là đưa trạng thái về tiền mặt. Việc lắng nghe tin tức, chính phủ, tin đồn là một việc làm phí thời gian. Nếu thị trường trong trạng thái hoảng loạn thì việc tốt nhất là không nên chống lại xu hướng này. Việc hiểu biết về sự sợ hãi là một trong những vấn đề nhà đầu tư cần nắm vững nhất để cải thiện khả năng giao dịch của mình.

HY VỌNG LÀ GÌ ?

Hy vọng là cảm giác kỳ vọng và mong muốn một điều gì đó sẽ xảy ra.

Hy vọng có thể được xem là cảm xúc nguy hiểm nhất trong bốn cảm xúc nguy hiểm khi đầu tư chứng khoán. Cảm xúc hy vọng làm cho nhà đầu tư tiếp tục thua lỗ hay vì cắt lỗ. Tham lam và hy vọng sẽ ngăn cảng nhà đầu tư chốt lời. Khi một cổ phiếu tăng giá, nhà đầu tư hy vọng nó tiếp tục tăng để có thể bù lỗ những kết quả giao dịch trong quá khứ. Dạng nguy hiểm nhất là khi cổ phiếu mất giá các nhà đầu tư tiếp tục hy vọng nó sẽ tăng giá trở lại, nhưng thị trường chứng khoán không phải là một tổ chức từ thiện. Hãy yên tâm, khi cảm xúc của bạn nằm ở ngưỡng hy vọng, thị trường chứng khoán sẽ cho bạn một bài học thích đáng.

HỐI TIẾC LÀ GÌ ?

Hối tiếc là một cảm giác buồn bã, hối hận sau khi một vụ việc gì đó xảy ra, đặc biệt khi nó liên quan đến một sự mất mát hay một cơ hội bị bỏ qua.

Những tác động tiêu cực của cảm xúc này là hiển nhiên. Đương nhiên một nhà đầu tư sẽ cảm thấy hội tiếc khi đầu tư thua lỗ hay bỏ lỡ một cơ hội tốt. Nhưng việc quan trọng của một nhà đầu tư không phải là tập trung vào những gì đã mất hay những cơ hội đã bỏ lỡ, việc quan trọng là bạn phải rút ra được kinh nghiệm từ những sai lầm này và tiếp tục tiến lên phía trước.

Khi các nhà đầu tư bỏ lỡ một cơ hội, họ thường sẽ mua đuổi với mức giá cao hơn và độ rủi ro cao hơn. Việc này cũng khá là nguy hiểm nếu bạn không xem xét kỹ tình hình.

LÀM THẾ NÀO ĐỂ CẢI THIỆN CẢM XÚC ĐẦU TƯ CỦA BẠN

Là con người, bốn cảm xúc trên xảy ra khi bạn đầu tư chứng khoán là chuyện hoàn toàn bình thường. Tuy nhiên, nhận thức được bốn cảm xúc trên là rất quan trọng để giúp bạn có thể loại bỏ cảm xúc ra khỏi quyết định đầu tư của mình. Khi bạn làm được điều này bạn sẽ thấy kết quả đầu tư của bạn được cải thiện đáng kể.

Khóa học chứng khoán tại Trường Kinh tế - Tài chính IEFA -- www.daihochcm.edu.vn

Khoa hoc chung khoan tai Truong Kinh te - Tai chinh IEFA

Một số sai lầm của các nhà đầu tư chứng khoán Việt Nam

Mở đầu bài viết, tôi cũng đưa ra những cái nhìn và chia sẻ thẳng thắn của bản thân trong suốt quá trình làm việc và tư vấn cho khách hàng đầu tư chứng khoán . Sai lầm trong đầu tư là điều ko thể tránh khỏi và cũng ko ai nói rằng mình chưa từng thua lỗ .

Tuy nhiên , biết tìm tòi và tích lũy kinh nghiệm sẽ giúp mỗi người thành công hơn trong lĩnh vực đầu tư nói chung và chứng khoán nói riêng.và quan trọng hơn là gia tăng khoản lợi nhuận của mỗi chúng ta !

Vậy các lỗi hay sai lầm mà chúng ta hay gặp phải là gì và liệu chúng ta có thể sửa chữa nó như thế nào ?

1. Bị phần thưởng làm mờ mắt

Bị mờ mắt bởi khoản lợi nhuận có thể xảy ra của một khoản đầu tư có thể khiến bạn lạc lối, bởi lợi nhuận cũng đi kèm rủi ro. Khi nghe người ta nói về vụ đầu tư với cổ tức đáng kinh ngạc, hoàn trái khổng lồ hay lợi nhuận tuyệt vời ta có thể lao ngay vào đầu tư mà không xem xét các rủi ro kèm theo.

Lời khuyên là bạn nên thường xuyên dừng lại một chút và cân nhắc xem tại sao lợi tức của khoản đầu tư lại cao như vậy, rồi mới quyết định có đáng hay không khi chấp nhận rủi ro như thế chỉ để đổi lấy một phần thưởng phù du.

2. Thiếu kiên nhẫn

Thiếu kiên nhẫn chính là điều đã giết chết nhiều nhà đầu tư khôn ngoan. Không đợi giai đoạn suy thoái qua đi hoặc giả định cổ phiếu đang trong giai đoạn đáng giá nhất và bán nó quá sớm, dù đó là khoản đầu tư ổn định, có thể khiến bạn thấy hối tiếc.

Ví dụ, một nhà đầu tư từng đầu tư vào cổ phiếu của Tập đoàn khách sạn Hilton. Nhà đầu tư này đã mua cổ phiếu với giá 10 USD. Khi cổ phiếu chạm mốc 14 USD và duy trì mức giá này trong vài tháng, ông đã mất niềm tin dù vẫn biết rằng cổ phiếu này là một sự đầu tư vững chắc.

Lúc đó ông không cần tiền nhưng lại trở nên mất kiên nhẫn và bán tháo cổ phiếu, thu về lợi nhuận. Vài năm sau, cổ phiếu Hilton được mua lại với giá 40 USD một cổ phiếu. Sự thiếu kiên nhẫn thắng thế, nhà đầu tư mất một khoản lớn.

3. Trễ phà

Bỏ lỡ một khoản đầu tư hấp dẫn có thể khiến bạn thất vọng và bực mình vì không lên kịp chuyến tàu. Thay vì coi nó như một bài học kinh nghiệm và tìm kiếm một khoản đầu tư mới, bạn có thể lại chọn cách đuổi theo và nhảy lên khi mà tất cả đều nhảy xuống khỏi “tàu”.

Trong khi những người khác kiếm được lợi nhuận để bỏ túi thì bạn chỉ nắm được cái túi mà thôi

4. Bong bóng vỡ

Bong bóng vỡ khiến nhiều nhà đầu tư mất những khoản tiền lớn. Không nhận thấy đúng lúc sự sụp đổ của một khoản hay một lĩnh vực đầu tư có thể khiến bạn rơi vào thế bấp bênh.

Trong suốt thập kỷ qua, những lĩnh vực như bất động sản và công nghệ đã cho chúng ta thấy bong bóng vỡ nguy hiểm đến mức nào. Khi người ta nói một khoản đầu tư nào đó an toàn hay chắc chắn để bỏ tiền vào, ý kiến hay là bạn nên đặt câu hỏi về tính đúng đắn của những lời khuyên như thế.

Hãy nhớ, một việc quá tốt để có thể thành hiện thực thì có thể nó không tốt đến thế thật!

5. Ảnh hưởng của số đông

Hào hứng với một khoản đầu tư thì không khó. Khi mọi người xung quanh nói với bạn về một khoản đầu tư tuyệt vời ra sao, họ đang kiếm được bao nhiêu từ nó, một cơ hội thật khó khăn để từ chối.

Tuy nhiên, như với bong bóng vỡ, đám đông dẫn bạn tới hồ nước cũng có thể dẫn bạn đến bờ vực khi bạn đưa ra quyết định đầu tư của mình. Nghe theo số đông thay vì cảm nhận của chính mình có thể là một sai lầm trong đầu tư và bạn sẽ tự đá mình ra khỏi đường.

6. Đầu tư mang màu sắc cá nhân

Dường như các doanh nghiệp lớn không hiểu bạn, và các công ty dầu khí thì tăng giá mỗi khi bạn định bơm xăng, nhưng cẩn trọng, việc đầu tư mang màu sắc cá nhân có thể là một sai lầm lớn.

Bạn đưa ra quyết định đầu tư dựa trên sở thích cá nhân hay vì sự tức giận về mất mát của mình chỉ khiến bạn thêm giận dữ, hậu quả từ những quyết định đầu tư không dựa vào các thông tin xác thực và các kinh nghiệm đầu tư đúng đắn.

7. Đầu tư miễn cưỡng

Một vài người thấy rằng họ không thể ngừng suy nghĩ về những khoản đầu tư vì nỗi lo sợ mất tiền. Dù những quyết định đầu tư của họ có thể là đúng đắn, họ vẫn không thể thôi trằn trọc, ám ảnh về một thực tế rằng khoản tiền đầu tư đang gánh chịu một rủi ro nào đó.

Các khoản đầu tư đôi khi không giá trị đủ với những nỗi sợ hãi mà nó mang lại, và với một số người, một khoản đầu tư hiển-nhiên-rủi ro có thể coi là một sai lầm vì chúng là nguyên nhân của sự bất an họ gánh chịu.

8. Kỳ vọng quá cao

Kỳ vọng quá cao vào một khoản đầu tư có thể dẫn đến những quyết định không sáng suốt. Thường bị ảnh hưởng bởi các nhà phân tích Phố Wall hay các chuyên gia tư vấn tài chính, nhiều người không còn thỏa mãn với lợi nhuận thu được là 4 hay 5% (tại thị trường Mỹ), trên các khoản đầu tư của mình.

Khi không ngừng được dẫn dắt để tin rằng lợi nhuận 8, 9 hay 10% là bình thường, người ta sẽ kỳ vọng quá cao và từ đó các quyết định đầu tư, đầu tư vào đâu và đầu tư bao nhiêu tiền, sẽ bị thiên lệch đi.

9. Vốn đầu tư thấp

Nhiều khi không phải là chúng ta không đưa ra những quyết định đầu tư đúng đắn, chúng ta làm đúng,chỉ là ta không đầu tư đủ tiền để khiến quyết định đó trở nên giá trị.

Mua 10 cổ phiếu đáng giá khi nó mới ở mức 10 USD một cổ phiếu, dù có đầu tư thành công thì cũng không mang lại khác biệt gì lớn cho danh mục đầu tư của bạn.

10. Làm việc nào trước, đầu tư hay giảm nợ

Đôi khi ta mắc sai lầm trong đầu tư giống như việc “cầm đèn chạy trước ô tô” vậy. Việc đầu tư, dù cho có tạo ra lợi nhuận cao hơn thì cũng đồng nghĩa với việc gánh chịu nhiều rủi ro hơn bình thường.

Dù một khoản đầu tư tạo lợi nhuận 10% mỗi năm, nhưng lãi suất thẻ tín dụng của bạn với cùng số tiền đó lại là 20%, thì quyết định đầu tư của bạn có thể chưa phải một quyết định khôn ngoan.

Khóa học chứng khoán tại Trường Kinh tế - Tài chính IEFA -- www.daihochcm.edu.vn

Khoa hoc chung khoan tai Truong Kinh te - Tai chinh IEFA

Bài học bổ ích cho đầu tư chứng khoán

www.daihochcm.edu.vn

Bất kể những ai thành công đến đâu đều phải từng trải qua sự thất bại. Trong đầu tư kinh doanh thất bại chính là những bài học bổ ích giúp bạn đầu tư thành công.

Những bài học trong đầu tư chứng khoán

Trên thị trường chứng khoán, nhiều nhà đầu tư mua cổ phiếu xuất phát từ những mẹo do bạn bè mách bảo, từ các cú điện thoại của nhà môi giới hay những đề xuất của một nhà phân tích nào đó. Cũng có thể, họ mua cổ phiếu khi thị trường đang trong giai đoạn nóng bỏng và đến lúc thị trường đóng băng, họ bắt đầu hoảng loạn, bán tháo số cổ phiếu nắm giữ để rồi hứng chịu một khoản thua lỗ. Đó là câu chuyện rất điển hình về những sai lầm trong đầu chứng khoán.

Đầu tư chứng khoán luôn là phương thức đầu tư hiệu quả với những khoản lợi nhuận lớn. Tuy nhiên, thị trường chứng khoán cũng là nơi chứa đựng rất nhiều rủi ro. Nếu không có “sự tỉnh táo” hợp lý thì chỉ một sai lầm nhỏ cũng có thể khiến bạn “trắng” tay sau một phiên giao dịch.

Sau đây là những bài học mà phần lớn các nhà đầu tư nên biết:

1. Quan niệm rằng mua và nắm giữ chứng khoán trong một thời gian dài thì chứng khoán sẽ tăng giá

Mua và nắm giữ chứng khoán là một chiến lược đúng, nhưng đừng thực hiện điều đó một cách mù quáng. Cổ phiếu thường tăng giá qua thời gian, nhưng điều đó không phải luôn đúng. Không có một cổ phiếu nào luôn tăng giá trong một thời gian dài.

Bài học là bạn phải có những phân tích xem lúc nào là thời điểm thích hợp nên bán cổ phiếu. Việc xác định thời điểm tốt nhất để bán cổ phiếu được xem là khá khó khăn đối với các nhà đầu tư. Có một số dấu hiệu giúp nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán có thể nhận biết được thời điểm như: có sự thay đổi lớn trong ban quản trị công ty; công ty đột nhiên cắt giảm cổ tức hoặc bị sụt giảm về thu nhập; khi cảm thấy thị giá cổ phiếu đã vượt qua giá trị nội tại; hoặc khi không hài lòng về danh mục đầu tư hiện tại,…

2. Đầu tư theo cảm tính

Khá nhiều nhà đầu tư mua cổ phiếu của một công ty bởi vì họ thích sản phẩm của công ty đó hoặc xuất phát từ thói quen mua cổ phiếu của những công ty mà mình biết tên hoặc quen thuộc với mình. Họ quan niệm rằng: “Hàng ngày bạn thường dùng sản phẩm của một công ty nào đó, vậy tại sao bạn không mua cổ phiếu của công ty này?” Đây có thể là một sự khởi đầu tốt nhưng chưa đủ. Bạn đã từng làm việc ở General Motors không nhất thiết đồng nghĩa với việc mua cổ phiếu của hãng này là khoản đầu tư tốt. Có những chỗ đầu tư tốt nhất lại chính là cổ phiếu của những công ty mà chỉ mới xuất hiện trên thị trường. Bạn có thể chưa biết rõ lắm về những “chú lính mới” này nhưng bạn hoàn toàn có thể và cũng nên biết về chúng nếu bạn chịu bỏ ra chút ít công sức đế tìm hiểu và nghiên cứu.

Bài học là phải thực hiện việc phân tích cổ phiếu một cách nghiêm túc. Điều đó có thể giúp bạn tiết kiệm rất nhiều tiền bạc.

3. Đầu tư theo tin đồn, mách nước

Nhiều nhà đầu tư thích kiểu mua bán cổ phiếu theo tin đồn, mách nước, và những lời khuyên của các hãng dịch vụ tư vấn. Hoặc những nhà đầu tư này sẵn sàng nghe theo thiên hạ để rồi lãng phí tiền bạc, thay vì phải tự hiểu rõ những gì mình đang làm. Hầu hết tin đồn đều không chính xác.

Đa số các nhà đầu tư không có điều kiện tiếp cận được những nguồn thông tin và dịch vụ tư vấn tốt. Mà ngay cả khi đã được tư vấn tốt, đ ôi khi cũng khó có th ể nhận thức được vấn đề và vì vậy không làm theo. Trong khi đó, người ta lại rất dễ mất tiền vì nghe theo những lời khuyên của bạn bè hay những nhà môi giới trình độ trung bình, hoặc những hãng tư vấn thường thường bậc trung nhưng có tài ăn nói.

Bài học là hãy tự chủ trong những quyết định đầu tư của mình dựa trên cơ sở sự phân tích kỹ càng cùng với các lời khuyên từ những công ty tư vấn hay môi giới chứng khoán chuyên nghiệp.

4. Mua những cổ phiếu có giá rẻ

Lúc đầu giá cổ phiếu của Siemen, tập đoàn điện tử hàng đầu của Đức, ở mức giá rất cao trong khi giá cổ phiếu của các hãng điện thoại di động nhỏ khác mới ra đời tại Đức lại khá thấp. Với hy vọng là các hãng điện thoại di động nhỏ sẽ phát triển mạnh, kèm theo là sự tăng giá cổ phiếu, nên nhiều nhà đầu tư đã đổ xô săn lùng cổ phiếu của những hãng này. Nhưng cuối cùng, các nhà đầu tư này không những không thu được cổ tức mà còn bị lỗ vốn do các hãng điện thoại này phá sản. Nhưng những nhà đầu tư sáng suốt đầu tư vào cổ phiếu của Siemen tuy giá cao, cổ tức thấp nhưng lại rất ổn định.


Biết nên đầu tư chứng khoán vào thời điểm nào

Cách đơn giản để gặt hái thất bại là mua những chứng khoán đang liên tục giảm giá. Các nhà đầu tư thường nghĩ rằng họ đã có lợi nhuận lớn với việc mua 1.000 cổ phiếu với giá 1 USD/cổ phiếu thay vì mua 50 cổ phiếu với giá 20 USD/cổ phiếu. Lý do họ đưa ra là nếu cổ phiếu tăng thêm 1 USD, họ đã kiếm được khoản lời gấp đôi. Đúng là một tỷ lệ sinh lời 100% có thể xảy ra. Nhưng sai lầm mà các nhà đầu tư mắc phải là họ đã bỏ qua những rủi ro nội tại trong các cổ phiếu 1 USD. Họ cũng không tự hỏi chính bản thân mình xem liệu những cổ phiếu có giá thấp như thế có khả năng tăng gấp đôi giá trị hay không? Trong các trường hợp, những cổ phiếu được bán với giá rẻ đều có lý do và thường là lý do tiêu cực.

Bài học là cổ phiếu giá rẻ không phải lúc nào cũng tốt hơn cổ phiếu đắt. Bạn nên nghĩ về số tiền mà mình đầu tư hơn là nghĩ về giá cổ phiếu mà bạn có thể mua được. Giá rẻ thường rất hấp dẫn nhưng đằng sau nó là những công ty hoặc đã từng ở vị trí kém cỏi, hoặc có trục trặc gì đó trong thời gian gần đây. Không những vậy bạn thường phải trả hoa hồng và phụ phí nhiều hơn khi mua những chứng khoán giá rẻ, đồng thời cũng chịu nhiều rủi ro hơn bởi loại chứng khoán này dễ mất giá hơn so với những chứng khoán giá cao. Bạn nên mua những cổ phiếu tốt trên cơ sở sự phân tích mức giá phù hợp.

5. Không bán ra vào thời điểm thích hợp

Đa số nhà đầu tư thiếu kinh nghiệm thường “cố” giữ lại những chứng khoán đang mất giá chừng nào họ cho rằng những tổn thất mà họ đang gánh chịu còn chưa đáng kể và chấp nhận được. Lẽ ra, họ có lối thoát và chỉ phải chịu chút ít thua lỗ nhưng ngược lại, họ lại để cho những tình cảm cá nhân chi phối và tiếp tục chờ đợi với hy vọng mong manh là giá cổ phiếu sẽ lại lên và cuối cùng, họ đành phải chấp nhận những khoản lỗ lớn hơn nhiều.
Cũng như vậy đối với nhiều nhà đầu tư thường nhanh chóng bán đi những cổ phiếu mới lên giá để thu về những khoản lợi nhỏ mà họ cho là dễ kiếm. Cả hai cách này hoàn toàn ngược lại với quy trình đầu tư đúng đắn. Điều hài hước ở đây là nhà đầu tư sẽ bán chứng khoán để kiếm lợi sớm trong khi họ không chịu bán để giảm thua lỗ.

Bài học là đừng do dự khi bán một cổ phiếu mất giá. Bạn nên đánh giá mỗi cổ phiếu dựa trên giá trị thực của nó, hãy xem xét loại cổ phiếu nào nên giữ lại và loại cổ phiếu nào nên bán đi.

6. Mua cổ phiếu dựa trên cổ tức

Nhiều nhà đầu tư mua cổ phiếu có mức cổ tức hấp dẫn. Thực ra, tiêu chí cổ tức không quan trọng chút nào. Trên thực tế, khi một công ty nào đó trả cổ tức càng cao thì khả năng công ty đó bị suy yếu đi càng lớn bởi vì công ty phải trả lãi suất đi vay cao để bù đắp lại cho ngân quỹ đã bị hao hụt do việc trả cổ tức. Hơn nữa, chỉ cần thị giá cổ phiếu đó bị sụt trong 1 đến 2 ngày cũng có thể làm cho nhà đầu tư mất một khoản tiền tương đương số cổ tức mà mình mới được chia.

Bài học là cổ tức không phải là yếu tố quan trọng trong mỗi quyết định đầu tư. Bạn hãy cân nhắc nhiều yếu tố khác như tỷ số P/E, tình hình tài chính và hoạt động kinh doanh của công ty.

7. Do dự trong các quyết định đầu tư

Một số nhà đầu tư thường khó khăn khi phải quyết định mua hay bán. Họ hay do dự và không thể tự chủ trong suy nghĩ. Họ cảm thấy không chắc chắn chỉ vì họ không biết rõ mình đang làm gì. Họ không có sẵn những kế hoạch, nguyên tắc quy định để tự định hướng cho mình. Đa số các nhà đầu tư không chịu quan sát diễn biến chứng khoán một cách khách quan. Họ luôn tự mình phân tích và quyết định nhưng cũng có xu hướng dựa vào những ý kiến chủ quan trên thị trường. Chính từ đó, sự do dự đã xuất hiện khiến nhà đầu tư rối trí không biết lựa chọn quyết định nào. Và rồi khi quyết định được thì đã muộn, nhà đầu tư chịu thua lỗ do không bán kịp cổ phiếu mất giá, hoặc bỏ qua cơ hội lợi nhuận khi không sớm mua những cổ phiếu tăng trưởng.
Bài học là nhà đầu tư cần có sự quyết đoán trong các quyết định đầu tư của mình. Đây là một đức tính rất cần thiết khi bạn tham gia vào cuộc chơi trên thị trường chứng khoán.

Tóm lại, bạn nên tự mình rút ra cho bản thân những bài học kinh nghiệm cần thiết để tránh khỏi những sai lầm không đáng có. Sẽ là quá muộn nếu bạn không nhận ra rằng thị trường chứng khoán không phải là nơi kiếm tiền dễ dàng và nhàn nhã nhất. Chỉ cần một sai phạm nhỏ thôi là một nhà đầu tư cho dù “lão luyện” đến đâu cũng sẽ bị “tử hình” ngay lập tức! Sự thực là không ai “bắn chết” người mắc sai lầm cả, nhưng đối với các nhà đầu tư chuyên nghiệp thì việc bị loại khỏi cuộc chơi kinh doanh chung khoan là một hình phạt được ví như nhận án tử hình.

Khóa học chứng khoán tại Trường Kinh tế - Tài chính IEFA -- www.daihochcm.edu.vn

Khoa hoc chung khoan tai Truong Kinh te - Tai chinh IEFA

CÂU CHUYỆN VUI VỀ ĐẦU TƯ CHỨNG KHOÁN

Ba nhà đầu tư (NĐT) chứng khoán: Thỏ, Rùa và Nai ngồi chia sẻ với nhau:

Lần 1

Thỏ khoe:
-  Vừa rồi tôi mua cổ phiếu A ăn được 5 giá đấy, đã quá.
Nai có vẻ coi thường, nói:
-  5 giá ăn thua gì, tôi ăn được 7 giá cổ phiếu B đây này. Còn ông (Rùa) thế nào?
Rùa nghe vậy, đáp:
-  Hai ông giỏi thế, tôi chỉ lãi có 2 giá thôi.
-  Ha ha, thế thì ông đầu tư còn non lắm – 2 NĐT kia cười khẩy.
-  Thế chắc các ông lãi to rồi nhỉ? – Rùa hỏi lại.
Thỏ:
-  À, lần này tôi mua ít chỉ 200 CP, lần sau tôi sẽ mua nhiều hơn.
Nai:
-  uh tôi cũng thế, mua hơi ít tiếc quá, có 100 CP.

Rùa nghe xong tủm tỉm cười, vì tuy lãi có 2 giá nhưng anh ta mua với số lượng 10.000 CP.

Lần 2

3 NĐT lại gặp nhau sau 1 thời gian, lần này thì có vẻ không vui lắm vì thị trường vừa trải qua đợt giảm giá.
Rùa:
-  Chà thị trường xấu quá, vừa rồi tôi lỗ mất 2 giá.
Thỏ:
-  Tôi lỗ có 1 giá thôi.
Nai:
-  Lần trước thấy các ông lãi hơn tôi, tưởng thế nào, hóa ra cũng thường nhỉ, tôi mất có 0.7. Chia buồn nhé.

Sau khi chia sẻ tiếp 1 lát sau thấy Rùa bình thản (mua 1000 CP) còn 2 ông bạn kia có vẻ lặng thinh. Hóa ra Thỏ do rút kinh nghiệm đợt trước mua mạnh tay với số lượng 20.000 CP, còn Nai thì đau xót hơn với 50.000 CP.

Qua câu chuyện trên thấy rằng trong đầu tư, việc xác định xác suất tin cậy để quyết định tỷ trọng cổ phiếu trong danh mục là điều hết sức quan trọng. Khi độ tin cậy thấp thì tỷ trọng thấp và ngược lại, khi xác suất sinh lợi là cao thì phải dồn tỷ trọng lớn hơn.

Vậy làm sao để biết một thương vụ đầu tư có tin cậy? Quả thật không dễ chút nào.

Khóa học chứng khoán tại Trường Kinh tế - Tài chính IEFA -- www.daihochcm.edu.vn

Khoa hoc chung khoan tai Truong Kinh te - Tai chinh IEFA

Tư duy tích cực hay Câu chuyện về Nửa cốc nước đầy

Cuộc sống ngổn ngang trăm mối khiến chúng ta đôi khi rơi vào trạng thái stress đầy lo âu và phiền muộn. Cần làm gì để có thể vượt qua những khó khăn này? Bài viết dưới đây sẽ cho bạn một chiếc chìa khoá, hoặc ít nhất qua cách nhìn về tư duy tích cực của tác giả, biết đâu bạn sẽ tìm được chiếc chìa khoá mở cánh cửa Bình an và Hạnh phúc cho riêng mình.

“Hãy nhìn phần nửa đầy của ly nước, thay vì nửa vơi”

Không cần nhờ đến cô hoa hậu hoàn vũ 2005 Natalie Glebova nhắc tới trong đêm chung kết cuộc thi, châm ngôn này và các biến thể của nó vốn dĩ đã khá quen thuộc với chúng ta. Đây chính là một ví dụ sống động và thuyết phục về cách nhìn tích cực một vấn đề. Mặc dù, thực tế nước trong ly chỉ còn một nửa, nhưng người có tư duy tích cực sẽ nhìn vào phần còn của ly thay vì là phần vơi.

Một người thất tình có thể tự dằn vặt bản thân: “Cô ta lừa dối tôi, cô ta phản bội tôi, cô ta lợi dụng tôi”. Nếu là bạn của người đó, tôi sẽ khuyên anh ta hãy học cách quên điều này đi mỗi khi vô tình hoặc cố tình nhớ đến, vì bây giờ nó chỉ là chuyện của cô ta mà thôi. Chuyện của anh là hãy chữa trị nỗi đau mà anh đang phải chịu đựng. Hãy nhìn vào thực tế vấn đề và nếu không đơn giản hóa nó được thì ít ra đừng phức tạp nó thêm. Một người nếu đã rèn được cho mình lối tư duy tích cực sẽ có thể đối mặt với vấn đề này theo cách đại lọai như là: “Thật may mắn vì tôi cũng đã từng có được những tháng ngày hạnh phúc” hoặc “Chúng tôi đã có một thời thật đẹp”.

Tư duy tích cực mang đến sự bình an và thăng hoa cho tâm hồn. Đó là hướng của những người biết cách sống, biết cách yêu thương và biết cách tha thứ cho mình và cho người... Để rồi một ngày khi gặp lại, bạn tôi có thể cười với nàng bằng một nụ cười chúc phúc thay vì ngoảnh mặt đi với sự tức giận vì quá khứ.

Phân loại tư duy

Người ta thống kê rằng mỗi ngày trí óc ta sản sinh ra khoảng 30.000 đến 50.000 ý nghĩ. Trong con số khá lớn này, liệu có bao nhiêu ý nghĩ là có ích và bao nhiêu đã làm mất năng lượng một cách vô ích? Để phân loại chúng, người ta chia ý nghĩ thành bốn nhóm: 

Tư duy Tích cực: Là những suy nghĩ có lợi không những cho mình mà cho cả người khác như: tự tin, lạc quan, yêu thương, bao dung, đoàn kết…

Tư duy Tiêu cực: Là những suy nghĩ làm tổn hại đến mình và đến người khác như: tự ti, ganh tỵ, mặc cảm, ích kỷ… “May mà tôi không vớ phải cô ta!” cũng thuộc nhóm câu “Nho trên cành còn xanh lắm!” có lợi cho mình, nhưng không có lợi cho người khác (vì cô ấy đang bị bạn nói xấu).

Tư duy Lãng phí: Là những suy nghĩ “rác”, nghĩ vơ vẩn về những gì đã qua hoặc chưa đến làm tiêu hao năng lượng và mất thời gian của hiện tại. 

Một thí sinh trong phòng thi mà lại mơ tưởng đến chuyến đi nghỉ sắp tới hay tưởng tượng thầy giám thị tặng cho đáp án thay vì tập trung vào làm bài thì thật là đang tư duy lãng phí. 

Tư duy Cần thiết: Là những suy nghĩ cần thiết về công việc đang phải làm, đang phải giải quyết. Như thầy cô giáo thì phải suy nghĩ về bài giảng, diễn viên suy nghĩ cách nhập vai hay người hùng thì phải nghĩ cách chứng minh điều đó...

Lối tư duy góp phần quyết định chất lượng cuộc sống của mỗi chúng ta.

Tất cả các ý nghĩ sinh ra dù cần thiết hay không, dù tiêu cực hay tích cực thì nó cũng làm ảnh hưởng đến cảm xúc, lời nói và hành động. Và vô hình trung nó cũng sẽ ảnh hưởng hoặc tốt hoặc xấu đến chúng ta tùy theo điểm xuất phát của nó thuộc loại tư duy nào. Mối liên hệ giữa chúng có thể được biểu diễn bằng lược đồ sau:

Một ví dụ: Chồng của Ly hôm nay về muộn. Hai cách phỏng đoán sau đây của Ly sẽ mang tới những kết quả trái ngược nhau.

Cách một: Chắc là lại đi uống rượu với bạn bè? Hay đi hẹn hò với cô thư ký? Hay bị tai nạn xe?…

Cơ thể: nét mặt thể hiện sự lo lắng, căng thẳng, lời nói cáu gắt, đứng ngồi không yên, gọi điện cho hàng xóm, bố mẹ, bạn bè và khi chưa có kết quả thì bất an và giận dữ.

Các mối quan hệ: hàng xóm, bố mẹ và bạn bè cũng bị bận tâm và suy nghĩ về vấn đề của gia đình Ly.

Bầu không khí: trong nhà trở nên căng thẳng, bức bối và nặng nề.

Cách hai: Có lẽ cơ quan có việc đột xuất! Hay gặp gỡ bạn bè để tạo mối quan hệ! Hay về thăm bố mẹ bên ấy! 

Chúng ta không bàn về lý do thật sự tại sao chồng Ly về muộn, nhưng rõ ràng là với cách nghĩ tích cực này thì Ly đã không tự tạo một áp lực gì cho mình và cho xung quanh ít nhất là trong khoảng thời gian trước khi chồng về.

Đó là lý do vì sao chúng ta dễ dàng cảm nhận được sự tươi vui ấm cúng khi đến những gia đình hạnh phúc ngược lại sẽ thấy khó chịu và ngột ngạt với bầu không khí thường xuyên xung đột, thiếu vắng sự thương yêu. 

Hoặc bạn có thể dễ dàng thấy sự ảnh hưởng tâm trí hoàn toàn khác nhau giữa bầu không khí tại một thánh đường, một thiền viện so với bệnh viện hay một nhà lao.

Nếu nhận thức đúng sự ảnh hưởng cũng như tầm quan trọng của tư duy đối với tự thân và môi trường xung quanh, phải chăng chúng ta cũng cần như các doanh nghiệp uy tín ngày nay, phải cho sản phẩm ý nghĩ qua giai đoạn kiểm tra chất lượng (KCS) trước khi nó thể hiện bằng lời nói và hành động. Cuộc sống sẽ rạng ngời biết bao khi các ý nghĩ của ta đều mang tên “tích cực”.

Stress và cách giảm thiểu stress bằng tư duy tích cực

Ngược lại với tư duy tích cực, cách suy nghĩ tiêu cực cũng mang lại những hậu quả không nhỏ.

“Tiêu cực” không chỉ gồm những suy nghĩ không có lợi cho mình và không có lợi cho người khác. Một cách nhìn nhận sai lệch quy luật cuộc sống hoặc không dám chấp nhận sự thật cũng có thể được xem là tiêu cực. Chứng STRESS (trầm cảm) chính là một hậu quả điển hình của những các ý nghĩ tiêu cực.

Stress của dây đàn là giai đoạn căng quá mức của nó trước khi bị đứt. Kết quả cuối cùng của sự giải thoát khỏi stress là hoặc là điều chỉnh lại độ căng hoặc là để cho nó đứt. Người không muốn thoát hoặc không biết cách thoát khỏi nó một cách đúng đắn nhất thì có thể gọi là người tiêu cực. 

Áp lực thật nhiều và đa dạng, và hầu hết chúng ta thường cho rằng áp lực là do môi trường hoặc hoàn cảnh đem lại. Nhưng mức độ STRESS do một áp lực tạo ra sẽ là lớn hay nhỏ, trầm trọng hay nhẹ nhàng lại được quyết định phần nhiều bởi cái cách chúng ta “hứng đòn”. Không có tiếng vỗ của một bàn tay, STRESS lớn lên khi chúng ta không còn đủ năng lượng (sức mạnh nội tâm) để đáp trả cái gọi là “áp lực” trong cuộc chiến đấu mà chúng không hiểu đối thủ là ai.

Vì vậy mức độ Stress mà một người phải chịu đựng có thể được xác định bằng công thức sau: 

Nhìn vào công thức trên, chúng ta có thể dễ dàng nhận ra rằng mình có thể giảm STRESS cho bản thân nếu giảm được áp lực phải gánh chịu và tăng sức mạnh nội tâm.

Chúng ta có thể giảm bớt hoặc loại bỏ một số áp lực về quá khứ hay về tương lai chẳng hạn. Nhiều những chuyện không hay đã qua rồi nhưng chúng ta vẫn ôn đi ôn lại để rồi cảm thấy ray rức, hối tiếc hay thù hận đến mức không muốn hoặc không thể thoát ra được. Và với tương lai cũng vậy… 

Các bạn tôi nói rằng những điều tôi vừa chia sẻ đều là lý thuyết. Đúng là như thế! Vậy thì hãy vận dụng nó để xây dựng cuộc sống đẹp và chất lượng hơn. Vấn đề còn lại là thời gian và sự chiêm nghiệm cuộc sống của từng người. Trong thời gian chờ đợi đến khi chúng ta ngộ ra và sống hết mình bằng những loại tư duy đều mang tên “tích cực”, tôi xin chia sẻ với các bạn một phương pháp giảm STRESS bằng “Nguyên tắc S.O.S ” sau đây: 

Khi không thích một kênh truyền hình nào đó đang xem thì chúng ta sẽ làm gì? Sẽ chuyển sang kênh khác hoặc là tắt đi. Khi trên đường gặp một vụ kẹt xe?

Chúng ta sẽ dừng lại, quan sát xem chuyện gì đang xảy ra, nếu có thể qua được thì chúng ta sẽ tiếp tục đi về phía trước, nếu không thì quay lại hay tìm một con đường khác. Hãy xử lý tương tự như thế với STRESS. Luôn ghi nhớ rằng bạn luôn có ít nhất một chọn lựa khác. Hãy dừng lại, tạm thời tách mình ra khỏi mớ rối rắm đó, quan sát trên tầm rộng hơn, thoáng hơn, khách quan và lạc quan hơn. Cuối cùng là chọn lựa, hành động và sẵn sàng chịu trách nhiệm với sự chọn lựa đó.

Ngoài ra tôi cũng xin mách nhỏ với các bạn một phương pháp để tăng sức mạnh nội tâm để có thể “chiến đấu tốt” với áp lực bên ngoài đó là luyện tập yoga và thiền định. Những bài tập Yoga sẽ giúp tăng cường sức khỏe, cân bằng tâm lý, tự tin và yêu đời hơn. Và Thiền định là một bước cao hơn, khi bạn tập Yoga đến mức thuần thục thì Thiền định là một bước tiến cuối cùng mà các Yogi không thể bỏ qua. Thiền định sẽ giúp bạn tự chủ hơn, mở rộng cánh cửa yêu thương trong tâm hồn và tiến gần đến chân lý sống. Tuy nhiên tôi vẫn mong bài viết này không có ý nghĩa gì với các bạn cả vì điều đó có nghĩa là các bạn đang sống thực sự hạnh phúc và hoàn toàn tích cực theo công thức riêng của mình.

Khóa học chứng khoán tại Trường Kinh tế - Tài chính IEFA -- www.daihochcm.edu.vn

Khoa hoc chung khoan tai Truong Kinh te - Tai chính IEFA

Sức chịu đựng bền bỉ của doanh nhân Việt

Nếu hỏi tôi lợi thế cạnh tranh của doanh nhân Việt so với các đồng nghiệp trên khắp thế giới thì tôi có thể trả lời không cần suy nghĩ là sức chịu đựng bền bỉ của họ và cách điều chỉnh hoạt động nhanh chóng để thích hợp với một môi trường kinh doanh luôn bất ổn.

Trong vài năm qua, tôi đã gặp và nói chuyện nhiều với các doanh nhân Việt, thành đạt cũng như khó nhọc. Họ đều chia sẻ những chuyện làm ăn khá thần kỳ trong thời bao cấp cũng như thời mở cửa chỉ để bám trụ và tồn tại. Tình hình hiện nay rất phức tạp và khó khăn nhưng cơn bão năm Thìn này không nghĩa lý gì khi so lại những trải nghiệm của quá khứ. Tôi nghĩ tiềm lực nội tại của doanh nhân Việt sẽ giúp họ vượt bão và vươn cao hơn khi tình thế xoay chiều.

Tuy nhiên, có một điều khác biệt giữa hôm qua và ngày nay. Hai mươi năm trước, các doanh nhân này còn nhỏ và rất “đói” về mọi phương diện. Họ không có nhiều để mất và cả thế giới áo ạt đổ bộ vào Việt Nam để đầu tư vào một thị trường nguyên sinh (như Myanmar hiện giờ). Các doanh nhân này đã già hơn, mệt hơn và no đủ hơn vào thời điểm này. Thêm vào đó, sau 20 năm, mô hình kinh doanh dựa trên quan hệ tạo đặc quyền đã không còn hiệu lực và các nhà đầu tư ngoại đã bỏ đi tìm những cơ hội khác.

Tôi hy vọng là thế hệ thứ hai của doanh nhân Việt sẽ thay thế bậc đàn anh bằng những kỹ năng mới hơn, những sáng tạo đặc thù hơn và một tầm nhìn dài hạn hơn để xây dựng một nền kinh tế bền vững và hiệu quả. Khác với cha anh, họ sẽ có rất nhiều thứ để mất.

Sau cùng, trong một nền kinh tế dựa trên tri thức, các đột phá thường bất ngờ và lan phủ rất nhanh. Các doanh nhân trẻ phải cảnh giác về những đổi thay liên tục trong công nghệ, trong nhu cầu tiêu dùng, trong lợi thế cạnh tranh để không bị đào thải khỏi cuộc chơi. Sự tiếp cận và tương tác với ngôi làng toàn cầu qua đám mây điện toán hay các phi vụ xuyên biên giới là một nhu cầu thiết yếu.

Với tôi, “nghịch cảnh thường thể hiện nhân tài, trong khi thịnh vượng lại che giấu nó”.

Các câu hỏi của PV Từ Nguyên Báo VN Economy (Kinh Tế Thời Báo):

Nhưng theo ông, sau một vài vụ việc đáng tiếc với một số doanh nhân có tên tuổi ở Việt Nam vừa qua, bài học mà doanh nhân Việt cần rút ra là gì?

Tôi cho rằng, thực tình thì cũng không có điều gì là quá quan trọng cả vì tất cả các nước trên thế giới đều có chuyện doanh nhân phạm luật, họ cũng chỉ là một thành phần của xã hội. Khi phạm luật thì họ sẽ bị xét xử thôi. Còn doanh nhân nào làm sai trái, phải trả giá thì đó cũng chỉ là chuyện riêng của họ.

Sau một vài vụ việc vừa qua, thực tế thì người ta cũng chỉ quan tâm đến những doanh nhân đang hoạt động trong giới ngân hàng, hoặc có những hành động tương tự. Với những người đang hoạt động trong lĩnh vực này hoặc có liên quan, có phạm luật, sai trái tương tự thì đương nhiên sẽ bị ảnh hưởng. Còn không thì cũng chỉ là những sự cố, những hạt sạn nhỏ mà thôi.

Phải thay đổi nếu không muốn bị đào thải

Vậy còn niềm tin của doanh nhân vào nền kinh tế thì sao, thưa ông?

Niềm tin thì nó khác, nó phụ thuộc vào môi trường kinh doanh. Đó chính là những đòi hỏi về sự minh bạch, về thực thi luật pháp cho công bằng và về những gánh nặng từ chánh phủ như thuế, thủ tục hành chính, chi phí bôi trơn…

Nếu không có những bất cập, những gánh nặng trên thì doanh nhân sẽ thoải mái hơn để sáng tạo, kinh doanh. Tất nhiên, bất cứ môi trường kinh doanh nào cũng có người thua, người thắng.

Do đó, niềm tin hiện nay của đội ngũ doanh nhân nếu có “xao xuyến” chút nào đấy thì cũng do ảnh hưởng của môi trường kinh doanh, chứ không phải là vì một vài người nào đó bị bắt.

Theo ông, bản lĩnh của doanh nhân Việt cần thể hiện như thế nào trong bối cảnh hiện nay?

Tôi cho rằng, anh nào yếu thì phải chấp nhận thua thôi. Những yếu kém mang tính kinh niên của doanh nhân Việt là kỹ năng quản trị về tài chính rất yếu và phần lớn vẫn có tầm nhìn ngắn hạn, thay vì dài hạn nên hệ quả là rủi ro về đạo đức rất cao.

Hai yếu tố trên là yếu kém nhất, còn những kỹ năng khác thì cũng chỉ là bình thường, nó sẽ lớn mạnh dần theo thực tế. Nhưng nếu không muốn bị đào thải thì chắc chắn họ phải thay đổi.

Với những khó khăn hiện nay, ông nghĩ giới doanh nhân Việt có thể vượt qua như thế nào?

Như tôi đã nói ở trên, trong quá khứ, họ đã đối diện với khó khăn còn “ly kỳ” hơn mà họ vẫn vượt qua, nên giờ đây khó khăn cũng là chuyện bình thường. Chỉ lưu ý rằng, tình hình nay đã khác xưa, vì giờ họ dùng những đòn bẩy tài chính quá lớn mà không quản lý nổi thì phải gặp rắc rối lớn.

Tôi đã kể câu chuyện về một người Việt làm ăn tại Mỹ để các bạn hiểu rõ hơn về bản lĩnh người Việt. Chị từ một công nhân thất nghiệp trong nước, sang Đức, sang Mỹ làm công nhân, sau đó tích góp rồi vay tiền để mua lại một cửa hàng, rồi sau đó hàng chục cửa hàng ăn uống, massage… và trở thành một bà chủ giàu có, thành đạt. Chị Gấm này sau còn cố gắng đi học ban đêm để trở thành một quản lý cấp trung của ngân hàng lớn Wells Fargo.

Thua cuộc chỉ là tạm thời…

Là một doanh nhân từng bôn ba khắp thế giới, ông có so sánh gì về môi trường kinh doanh ở Việt Nam và các nước khác?

Nền kinh tế Việt Nam vẫn mới mở cửa, nhiều hoạt động vẫn còn tính chất nguyên khai. Chúng ta đi sau các nước phát triển khác hàng chục năm, thậm chí hàng trăm năm nên các thách thức hiện nay là điều bình thường. Vì trước đây thì họ cũng như chúng ta bây giờ.

Nhưng vì đi sau thì chúng ta phải lo tránh những sai lầm, hạn chế của người đi trước. Nếu vẫn cố tình đi vào vết xe đổ thì đó không những là phí phạm mà còn phải coi là ngu ngốc.

Ông có ấn tượng về giá trị gia tăng của doanh nhân Việt hiện nay?

Tôi cho là không nhiều, vì nhìn chung một bộ phận không nhỏ vẫn có lối kinh doanh bầy đàn, thậm chí đi copy của nhau. Trong khi nền kinh tế tri thức, doanh nhân phải dựa trên sự sáng tạo, trên tư duy mới và trên khả năng điều chỉnh để thay đổi kịp thời. Còn nếu vẫn giữ tư duy cũ của thời nông nghiệp 100 năm trước, thì họ sẽ không bao giờ bắt kịp được các đối thủ.

Ông đang có những thay đổi gì và có ấp ủ dự án đầu tư nào ở Việt Nam?

Tôi chỉ mới trở về nước thường xuyên trong vài năm nay và chia sẻ những nhận thức của mình, có thể đúng hay sai, với các doanh nhân Việt. Phần lớn công việc và tài sản của tôi vẫn ở Mỹ và Trung Quốc. Môi trường kinh doanh ở Việt Nam vẫn còn thiếu nhiều điều kiện để thích hợp với các mô hình kinh doanh của tôi. Do đó, tôi sẽ khó thâu hoạch được kết quả tốt.

Tuy nhiên, chúng tôi cũng đang thương lượng để đầu tư vào một vài dự án ở Việt Nam.

Nhân Ngày Doanh nhân Việt Nam, ông có muốn gửi thông điệp gì đến các đồng nghiệp?

Tôi không có thông điệp gì cả, vì các doanh nhân trong nước có những kỹ năng nhậy bén hơn tôi nhiều về môi trường làm ăn ở đây. Tôi chỉ muốn chia sẻ với các đồng nghiệp rằng nền kinh tế toàn cầu đã thay đổi sang một chu kỳ mới. Chúng ta phải hiểu là lối làm việc trước kia giờ đã lỗi thời rồi. Phải chấp nhận một tư duy mới và một sáng tạo mới.

Trước bối cảnh khó khăn hiện tại của kinh tế thế giới, và dự đoán là tình hình trong nước còn chưa sáng sủa trong nhiều năm tới, theo nhận định chủ quan của tôi, tôi muốn nói với các doanh nhân của Việt Nam, trong hay ngoài nước, là phải vững tay lái, chăm chú vào mục tiêu và tạo những kế hoạch dài hạn hơn cho doanh nghiệp. Nếu những con người như chị Gấm đã làm được, chúng ta cũng sẽ làm được.

Luôn nhớ rằng “Thua cuộc chỉ là một tình trạng tạm thời. Bỏ cuộc biến nó thành một sự kiện thường trực”.

Alan Phan

Khóa học chứng khoán tại IEFA - http://www.daihochcm.edu.vn/chung-khoan.aspx

Khoa hoc chung khoan tai IEFA